دغدغه هاي والدين و انتظارات فرزندان

با چهره اي نگران و مضطرب روبرويم نشسته و باكمي مكث شروع به صحبت مي كند . مدتي است پسرم ديگر به حرفهايم گوش نمي دهد . لجباز شده و سركشي مي كند . سوم راهنمايي باخواهش ، تهديد و تطميع وادارش كردم درس بخواند . نمراتش خوب بود اما از وقتي وارد دبيرستان شده بناي ناسازگاري را گذاشته . مي گويد : همسرم تا دير وقت كار مي كند ، من تمام مسئوليت زندگي ، خانه و تربيت بچه ها را به دوش ميكشم ، اما مي ترسم ! ادامه مي دهد ، هميشه دلواپس اين هستم كه بچه ها نتوانند درسهايشان را بخوانند . دوست دارم مثل پسرهاي فاميل به دانشگاه بروند ولي ...

در طول هفته ، شايد با دهها مورد اينچنيني در مدرسه و مراكز مشاوره روبرو مي شويم كه دغدغه و نگراني الدين بخصوص مادران را در زمينه آينده ، تحصيلات و ... نوجوانان كه تصوير مي كشد . نكته قابل توجه در اكثر موارد ، كم رنگ بودن نقش پدران در مسائل عاطفي ، هيجاني ، اجتماعي و آموزشي بچه ها و در عوض پررنگ بودن نقش مادران بود كه طيف وسيعي از تجربه هاي نويسنده را در بر مي گيرد .

وقتي از دانش آموزان پسر سال اول متوسطه پرسيده شد : مهمترين نگراني و دغدغه خاطر والدين تان چيست ؟ اكثرا يك پاسخ داشتند : «درس خواندن ، قبول شدن ، نمره خوب گرفتن ، داشگاه رفتن و به تنها چيزي كه فكر نمي كنند ، خواسته هاي ماست ! آزادي ، تفريح ، اطمينان و اعتماد ، صداقت تمام آن چيزي است كه از آنها مي خواهيم .» يك روزنامه نگار تربيت فرزندان در شرايطي مملو از آلودگي محيطي نظير اعتياد ، مساله فرار نوجوانان ، وجود دختران فراري و باندهاي اغفال دختران و پسران ، امنيت اجتماعي و نيز چالشهاي موجود در ارزشها و هنجار هاي بين بزرگتر ها و نوجوانان را از بزرگترين دغدغه هاي والدين مي داند .

وي معتقد است پاسخ هاي قديمي والدين در برابر نيازهاي جديدي نوجوانان ديگر كافي به نظر نمي رسد و براي آنها آزار دهنده است . از طرف ديگر عدم ارتباط مناسب والدين و بزرگترها با بچه ها و وجود فضاي فكر تازه نوجوانان چالش هاي ارزشي بي اين دو قشر را بيشتر مي كند .

از سوي ديگر وجود معضل اعتياد ، شك و ترديد والدين از وجود روابط فرزندان با جنس مخالف ، مساله همسالان و رقابت و سبقت جويي از همسالان (نوع تفريح ، لباس ، وضع ظاهري ، دوستي با غير همجنس ، مسائل جنسي ، رفاه و ...) نوع نگاه نوجوانان به خانواده ، تفاوت ارزشها ، كهنگي آداب و رسوم و هنجارهاي بزرگسالان و تغيير در باورها و تفكرات نسل جديد باعث از هم گسيختگي و آسيب در پيوندهاي خانوادگي شده است .

از نقطه نظرات فوق چينين استنباط مي شود كه در واقع آنچه به عنوان دغدغه و آلودگي هاي ذهن و جو بي اعتمادي در بين والدين مشاهده مي شود ، از يك طرف ناشي از تضاد و برآورده نشدن انتظارات بزرگسالان و نوجوانان و از طرفي وجود نابسامان فرهنگي ، اجتماعي ، آموزشي و اخلاقي جامعه است .

خانواده نخستين زمينه اجتماعي برآورده شدن نيازهاي عاطفي از جمله محبت ، صميميت ، آرامش رواني و عشق است . اما وجود نابساماني هاي اجتماعي ، مشكلات اقتصادي و معيشتي خانواده ، درگير شدن اوليا بخصوص پدران با مسائل اقتصادي كمترين مهلت را براي برآورده شدن نيازهاي اصلي خانواده فراهم ساخته است .

پيامد

بسياري از والدين بيش از آنكه به مسائل عاطفي ، بلوغ و تغييرات جسماني و رواني نوجوانها توجه كنند و سعي در ارضاي حداقل نيازهاي ثانوي گفته شده داشته باشند ، به درس ، نمره و ادامه تحصيل در دانشگاه تاكيد مي كنند .

اين گونه است كه عدم هماهنگي و تعادل بين خواسته ها و انتظارات نوجوانان و انتظارات والدين در طول چند دهه موجب ناسازگاري فرزندان و افزايش دغدغه هاي فكري والدين شده است .

نوجوانان با اين تصور كه والدين آنها را درك نمي كنند ، جدي نمي گيرند ، خواسته هايشان راناديده مي گيرند و برايشان محدوديت ايجاد كرده و مثل كودك با آنها رفتار مي كنند ، همه چيز والدين مدرسه و تحصيل و نمره خوب گرفتن آنهاست و ديگر هيچ ؛ به مخالفت و عناد با بزرگتر ها مي پردازند .

والدين ، نوجوانان را افرادي سركش ‌ياغي و گستاخ ، بي توجه به ارزشها ، حرف گوش نكن ، خود سر و پرتوقع مي دانند كه حقوق بزرگترها را ناديده گرفته و به وظايف خود آشنا نيستند .

وجود فساد اخلاقي ، بيكاري ، تغيير در ارزشهاي فرهنگي ، رشد ارزشهاي كاذب و پوچ ، كم رنگ شدن روابط والدين با خود و فرزندان (پدر با پسر) و دوگانگي تربيتي بر دغدغه هاي والدين افزوده است .

و اما بايد

در واقع آنچه والدين بايد در نظر بگيرند تغيير در شيوه هاي تربيتي و نحوه ارتباط با نوجوان است .

بايد به تغيير نقشهاي نوجوانان از دوره كودكي به نوجواني توجه كنيم . در اين سنين او ديگر آن كودك حرف گوش كن و مطيع سابق نيست ! او در گذر از مسير كودكي به بزرگسالي مي خواهد متكي به خود باشد .

از استقلال برخوردار شده و از وابستگي والدين رها گردد . تمايل به همسالان ، دوستان و تشكيل گروه دارد ، مي خواهد رابطه با جنس مخالف را تجربه كند ، او خواهان صداقت و محبت و توجهي است كه اغلب درمحيط خانواده نمي يابد ، پس از جذب همسالان (هم جنس وغير هم جنس) مي شود ؛ از اين رو عدم توجه والدين به تغييرات شخصيتي ، خصوصيات عاطفي و نيازها در اين دوره موجب بروز ناسازگاري و اختلاف بين بزرگترها و نوجوانان مي شود .

پيشگيري بهتر از درمان

تنها راه براي پيشگيري و جلوگير از افزايش فاصله والدين با نوجوانان ، مساله فرار از خانه و حل دغدغه هاي والدين ، ايجاد و گسترش ارتباط صميمي ، عاطفي و بدون قيد و شرط (به جاي تاكيد بر خواسته هاي شخصي) والدين (بخصوص الدين همجنس) با فرزندان است . تصحيح جو رواني خانواده و بيان روش انتظارات با صداقت و بيان تجربه هاي نوجواني و عدم مقايسه دوره نوجواني عصر كنوني با دهه هاي قبل (توسط والدين) و برآوردن انتظارات بجاي فرزندان است .

منبع : روزنامه اعتماد