بزهكاري و رسانه

نقشي كه تلويزيون احيانا مي تواند در وادار ساختن كودكان به كارهاي خلاف اخلاق بر عهده گيرد از موضوعات مهمي است كه مورد توجه محققان قرار گرفته است . ميزان خشونت ، جرم و جنايت در اجتماعات شهري روز به روز فزوني مي گيرد . آزادي و بي پروايي در بين نوجوانان هر روز بيشتر به چشم مي خورد برنامه هاي تلويزيوني با استفاده از علاقه توجه مردم به آنچه غير عادي و تكان دهنده است همين اعمال و افكار را گاه مبالغه آميزتر از آنچه در واقعيت هست بر روي پرده مجسم مي كند .

پدر و مادري كه در ستون حوادث روزنامه مي خوانند : دو جوان گريخته از منزل و خانواده ، براي ارضاي احتياجات آني خود به بانكي دستبرد زده اند ، از فكر اينكه ممكن است روزي فرزند آنها يك چنين سرنوشتي را دنبال كند ، آرام و قرار خود را از دست مي دهند و اين تصور ، ساعتها و روزها آنها را به خود مشغول مي دارد ، بنابراين وقتي به خاطر گريز از مشكلات زندگي رو به سوي تلويزيون مي آورند و در آنجا خود را تماشاگر همان واقعه يا نظير آن مي بينند ، فاجعه را نزديكتر و قريب الوقوع تر احساس مي كنند .در اكثر موارد ، فرزند آنها ، جمله يا عبارتي را كه از يكي از فيلمها يا برنامه هاي تلويزيوني ياد گرفته ، تكرار مي كند . وقتي والدين مي بينند فرزندشان به آساني مسائل و نكاتي را از برنامه هاي تلويزيوني مي آموزد ، به اين فكر خواهند افتاد كه امكان دارد اعمال و افعال ديگري را نيز فرا گيرد و از همه مهمتر اينكه آنها را به كار بندد .

بزهكاري كودكان و نوجوانان مساله پيچيده اي است ك اجزاي آن را به آساني نمي توان تشخيص داد و تغيير اين عبارت گاه مهم بوده و احتياج به صرف وقت و تجزيه و تحليل دقيق و فراوان دارد . بطور مثال ، در حالي كه اكثريت ما بي هيچ ترديدي سرقت را نمونه بزهكاري مي دانيم بسياري آن را مانند هرگونه نوآوري و مخالفت با سنن و اعتقادات قديمي دانسته اند و آنها را در يك رديف به حساب مي آورند .

بيشتر اوقات ، بزرگسالان لغت بزهكار را به اين منظور استعمال كرده اند كه خشم و ابهام خود را نسبت به ذوق و كارهاي مورد علاقه نوجوانان بيان كنند . جامعه اغلب اوقات آن چنان بدون تعميق ، عبارت بزهكاري نوجوانان را براي توصيف اعمال نوجوانان بكار برده كه بسياري از محققان تعليم و تربيت و روانشناسي ، اصولا با استفاده از چنين اصطلاحي مخالفت مي كنند . معني بزهكاري نوجوانان بايد در حد امكان و منحصر به سرپيچي از قوانين جنايي باشد . هر كودكي كه قاعده و دستوري را مي شكند و زير پا مي گذارد و يا رفتارش جنبه پرخاشگري دارد نبايد بزهكار به حساب آيد . سلوك و رفتار نوجوانان خيلي به ندرت با معيارها و انتظاراتي ك بزرگسالان از آنان توقع داشته و برايشان در نظر گرفته اند ، تطبيق مي كند .

اگر پدر و مادري ، بي جهت هرگونه خيالپردازي كودك را مقدمه ورود به دنياي بزهكاري در نظر گيرند و ندانسته احساس ارتكاب جرم و خطا را در او به وجود آورند ، مشكلات بزرگي را براي خود فراهم خواهند ساخت . بين اطلاع از يك موضوع و بكار بستن آن فاصله غير قابل انكاري وجود دارد كه مدت و طول آن بستگي به شرايط و عوامل متعددي دارد .

بچه ها طبيعتا آنچه را بر پرده سينما و يا صفحه تلويزيون مشاهده مي كنند ، فرا مي گيرند اما براي اينكه روش يا تكنيكي عينا و در واقعيت بكار گرفته شود ، لازم است ، اولا : كودك عينا در شرايط مشابه فيلم قرار گيرد ، ثانيا : مهارت لازم را براي انجام آن كسب كرده باشد و ثالثا كه از همه مهمتر نيز هست يك نياز رواني – اجتماعي او را به اين كار وادارد و بايد دانست كه ريشه هاي بزهكاري و جنايت در عوامل و مسائل بسيار عميق تري از تلويزيون و برنامه هايش نهفته و پنهان است . علل اصلي رفتار بزهكارانه در كودكان را بايد در شخصيت ، تجارب خانوادگي و روابط ايشان با دوستان و همسالان جستجو كرد ، البته تماشاي تلويزيون مثل هر پديده اجتماعي ديگر نمي تواند اصولا عاملي بدون تاثير باشد .

تلويزيون در اين موارد بيشتر نقش عامل كمكي را ايفا مي كند و در درجه اول بر آن دسته از كودكان و نوجواناني تاثير مي گذارد كه قبلا تحت تاثير عوامل و دلايل ديگر ، خصوصيت ناسازگاري در ايشان به چشم مي خورد و به انجام عمل خشونت آميز و بزهكارانه متمايل هستند .

منبع : روزنامه اعتماد