| |
|
سرگذشت
معجون كهربايي
|
| |
| چاي
پيشينه اي به قدمت پنج هزار سال دارد.
به گفته افسانه ها، چاي نخستين بار در
2737 پيش از ميلاد مسيح توسط يك
امپراتور چيني كشف شد. |
|
| در
دهه 1600 چاي در سرتاسر اروپا و
مستعمرات آمريكايي رواج يافت و از
همان دوران استعماري به فرهنگ و زندگي
مردم آمريكا راه پيدا كرد. در قرن
بيستم دو شركت بزرگ چاي صنعتي در
ايالات متحده به وجود آمد. چاي سردIced
teaدر 1904 در
نمايشگاه وردز فاير سنت لوئيس به
نمايش گذاشته شد و در 1908 توماس
ساليوان مفهوم چاي كيسه اي را گسترش
داد. معمولا چاي را در سه گروه اصلي
بسته بندي مي كنند: چاي سياه، چاي سبز
و چاي اولانگ. بيش از 90 درصد چاي مصرفي
مردم آمريكا را چاي سياه تشكيل ميدهد.
|
|
| چاي
سياه طي مراحل آماده سازي به طور كامل
اكسيده يا تخمير مي شود كه محصول آن يك
نوشيدني گوارا به رنگ كهربايي است. از
زمره انواع چاي هاي سياه كه امروزه
رواج دارند مي توان به برك فاست (Break
Fast) انگليسي، دارجلينگ (Darjeeling)
، مخلوطي از چاي هاي هيماليايي و
مخصوص ناهار و نيز چاي زرين نارنجي،
تركيبي از چاي سيلان كه به وفور در
تهيه انواع چاي به كار مي رود، اشاره
كرد.
|
|
| طي
مراحل تهيه و آماده سازي چاي سبز
برخلاف چاي سياه، مرحله اكسيده شدن
انجام نمي شود. از اين رو اين چاي
داراي رنگ سبز روشن مايل به طلايي است
و طعم دلپذيري دارد. با آن كه چاي سبز
مخصوص كشورهاي خاوري است اما در
ايالات متحده نيز مورد توجه و استقبال
مردم قرار گرفته است. طي بررسي هاي
اخير، نوشيدن چاي سبز منجر به كاهش
خطر ابتلا به سرطان مي شود. و اما چاي
اولانگ (Oolong)
، بيشتر در چين رواج دارد و در تهيه
آن، مرحله اكسيده شدن تا اندازه اي
انجام مي شود. اين چاي از لحاظ مزه و
رنگ چيزي مابين چاي سياه و چاي سبز است.
|
|
| تمامي
انواع چاي هاي معطر از همين سه نوع چاي
تهيه مي شوند. اما چاي هاي گياهي
برخلاف چاي هاي صنعتي تنها از برگ
گياه چاي به دست نمي آيد بلكه از گل،
دانه، پوست، برگ و ريشه گياهان مختلف
تهيه مي شوند. |
|
| منشا
افسانه اي چاي
|
|
| حكايت
چاي نيز همانند بسياري از چيزهاي
ديگر، از چين باستان سرچشمه مي گيرد.
طبق افسانه ها امپراتور شن نونگ (Shen
Nong) كه فرمانروايي كاردان، دانشمندي
خلاق و حامي هنرمندان بود، نزديك به
پنج هزار سال پيش، دستور داد تا براي
رعايت بهداشت ابتدا آب را بجوشانند و
سپس مصرف كنند. در يك روز تابستاني كه
امپراتور با ملازمانش به قصد گردش به
يكي از نواجي دوردست قملرو خويش رفته
بود، براي استراحت درنقطه اي توفق
كردند. ملازمان طبق معمول سرگرم تهيه
آب جوش شدند. كه به طور اتفاقي مقداري
برگ خشكيده چاي از يك بوته گياه چاي كه
در آن نزديكي بود، به درون آب جوش
افتاد و يك مايع قهوه اي به وجود آمد.
امپراتور همچون يك دانشمند كنجكاو به
اين مايع علاقه بسياري پيدا كرد از
اين رو مقداري از آن را نوشيد و آن را
بسيار فرح بخش و گوار يافت. و بدين
ترتيب چاي به وجود آمد. اين افسانه
داراي آن چنان شرح كاربردي است كه
بسياري از اسطوره شناسان آن را با آن
چه كه واقعا روي داده و در تاريخ
باستان مفقود شده، بسيار نزديك مي
دانند. به هر حال چاي به هر شكلي كه كشف
شده باشد، مصرف آن به سرعت در سرتاسر
چين رواج يافت. در سال 800 ميلادي، لويو
(Lu Yu) نخستين كتاب با عنوان «Ch ’aching»
را درباره چاي نوشت.
|
|
| اين
مرد عجيب، بچه يتيمي بود كه توسط
راهبان بودايي در يكي از صومعه هاي
چين پرورش يافت. با اين وجود او با
نظام بسيار سختگيرانه حاكم بر صومعه
ميانه چندان خوبي نداشت. بدين ترتيب
وي در نيمه دوم عمرش به مدت پنج سال
تنهايي گزيد و به مشاهده دقيق وقايع و
مكان ها پرداخت. |
|
| در
اين فاصله لو يو به تدوين انواع شيوه
هاي كشت و آماده سازي چاي در چين
باستان پرداخت. تلاش هاي او كه آشكارا
نمايانگر تاثيرات تربيت فلسفه بودايي-
ذني بود به شدت مورد توجه و تشويق
امپراتور قرار گرفت و بعدها نحوه
استفاده از چاي از صومعه هاي بودايي-
ذني به امپراتوري ژاپن راه يافت.
نخستين بذرهاي چاي توسط يك كشيش
بودايي به نام يي سي (Yeisei)
كه بعدها پدر چاي ژاپن لقب گرفت،
هنگام بازگشت از چين به ژاپن آورده شد.
از اين رو چاي در ژاپن همواره با آيين
مكتب ذن بودايي همراه بوده است. چاي در
ژاپن به سرعت از دربار امپراتوري و
صومعه ها به ساير طبقات اجتماعي راه
پيدا كرد. مصرف چاي در ژاپن شكلي
هنرمندانه به خود گرفت و به زودي به
تشريفات خاصي به نام چاي آرايي ارتقا
يافت. يك روزنامه نويس و تاريخ نگار
ايرلندي- يوناني به نام لافكاديو هيرن
(L.Hearn)
كه از معدود كساني بود كه در آن زمان
به تابعين ژاپن پذيرفته شده بود،
توصيفات بسيار زيبايي را درباره اين
هنر به رشته تحرير در آورده است. او
تمامي مشاهدات خود را درباره اين
تشريفات به شكل نوشته درآورد. طبق
نوشته هاي او آن چه بيش از همه در اين
تشريفات اهميت داشت، انجام مراسم به
طور كامل، بسيار مودبانه و دلپذير و
به شكلي فريبنده و تاثيرگذار بود.
|
|
| هنگامي
كه چاي در ژاپن و چين به چنين سطح
بالاي رسيد، اندك اندك راهش را به
اروپا باز كرد. اما به درستي معلوم
نيست كه چاي در ابتدا چگونه در اروپا
مصرف مي شد. طبق برخي از منابع برگ هاي
چاي جوشانده شده، نمك سود شده، كره
زده شده و سپس مصرف مي شود. نخستين
نوشته هاي اروپاي درباره چاي توسط يك
كشيش پرتغالي به نام پدر جاسپردكروز (J.decruz)
به رشته تحرير درآمد. پرتغال با داشتن
يك نيروي دريايي بسيار كارآمد و توانا
موفق شده بود تا نخستين ارتباط تجاري
بين چين و اروپا را برقرار سازد. پدر
كروز كه به همراه يك هيات تجاري به چين
رفته بود، در آن جا با چاي آشنا شد.
|
|
| با
توسعه راه هاي تجاري، چاي به ليسبون و
با كشتي هاي هلندي به فرانسه، هلند و
كشورهاي بالتيك راه يافت. هنگامي كه
چاي به اروپا رسيد اليزابت اول بسيار
جوان و رمبرانت (Rembrandt)
تنها 6 ساله بود. اما قيمت بسيار گران
چاي آن را تنها در اختيار اشراف و
ثروتمندان قرار داد. اما اندك اندك با
افزايش تجارت چاي قيمت آن كاهش يافت و
دسترسي تمامي قشار جامعه بدان امكان
پذير شد و تا 1675 تقريبا در فهرست غذايي
عموم مردم جاي گرفت. تا 1650 هلند در
سرتاسر جهان غرب فعالانه به تجارت چاي
مشغول بود. پيتر استيوسنت |
|
|
نخستين
كسي بود كه چاي را به آمريكا و
مستعمرات هلندي نشين آن واقع در
نيوآمستردام كه |
(P.Stuyvesant) |
|
| اكنو
نيويورك ناميده مي شود، برد. چاي به
سرعت مورد استقبال ساكنان اين نواحي
قرار گرفت. در اوايل 1617، توجه روس ها
به چاي جلب شد. در اين تاريخ سفارت چين
در مسكو چندين جعبه چاي به عنوان
پيشكش براي سزار الكسيس فرستاد. در آن
زمان مسافتي كه كاروان ها بين چين و
روسيه مي پيمودند بسيار طولاني بود و
بيش از شش ماه به طول مي انجاميد از
اين رو بهاي چاي در روسيه بسيار زياد
بود و تنها طبقه توانمند استطاعت آن
را داشتند. |
|
| اما
پس از مرگ كاترين كبير و رونق تجارت
بين چين و روسيه قيمت چاي سقوط كرد و
در سرتاسر روسيه رواج يافت. چاي در
روسيه به عنوان يك نوشيدني سالم، گرم
و هميشگي جايگاه ويژه اي دارد. |
|
|
منبع:
روزنامه همشهري |
|
|
|
|
|
صفحه
قبلي |
|
|
|
|
