رگ هاي زمين

در يك تقسيم بندي كلي ، اكو سيستم هاي آبي به اكو سيستم هاي آب شيرين و اكو سيستم هاي آب شور يا اكوسيستم هاي دريايي تقسيم مي شوند .اكو سيستمهاي آب شيرين خود به سه گروه رودها و روخانه ها ، آبگيرها و درياچه ها و اراضي مرطوب دسته بندي مي شوند.اكوسيستم هاي آب شور نيز به نوبه خود به سه گروه خطوط ساحلي ، اقيانوس هاي معتدله و اقيانوسهاي حاره تقسيم مي گردند .

رودهاو رودخانه ها :

هنگامي كه كره زمين از فضا نگريسته مي شود به نظر مي رسد كه از رگهايي پوشيده شده است ، درست مانند بدن ، كه از سياهرگ و سرخرگ ها پوشيده گرديده است . رگهاي زمين در حقيقت شبكه وسيعي از رودها  رودخانه ها هستند كه مسيرهاي عبور آب در سراسر كره زمين از كوه ها به اقيانوس ها مي باشند .اگر چه تعداد زيادي رود و رودخانه در سطح زمين وجود دارد ولي اين آبهاي جاري فقط بخش خيلي كوچكي از سطح زمين ، كه مجموعا فقط 3/0 درصد از اين سطح است را تشكيل مي دهند .

بركه ها  ودرياچه ها :

درياچه ها ، حجم زيادي از آب شيرين است . درياچه ها ا زنظر اندازه بسيار متغيرند ، از بركه ها ياآبگيرهاي كوچك تا حجم هاي عظيم آب ، مثل درياچه اي بزرگ ايالات متحده امريكا .

درياچه ها و رودخانه ها تا حد زيادي به هم وابسته اند وداراي ارتباط نزديك مي باشند . بعضي از درياچه ها سرچشمه برخي از رودها هستند. رودهاي مهم عمدتا از درياچه ها سرچشمه مي گيرند . بعضي از رودها به درياچه ها ختم مي شوند .

اراضي مرطوب در سراسر دنيا . در نواحي پست و كم ارتفاع يا در كناره هاي رودها ، درياچه ها و رودخانه ها يافت ميشوند . اصطلاح اراضي مرطوب طيف وسيع و متنوعي از اكو سيستمهاي آبي را در بر مي گيرد كه مردابها ، باتلاقها ، لجن زارها ، چمنزارهاي چالابي و جلگه هاي غرقابي از جمله آنها هستند .اراضي مرطوب ، زمينهايي هستند كه به علت عوامل زمين شناسي  بوم شناسي به طور طبيعي داراي يك ذخيره آبي هستند كه از جريان هاي جذر و مدي ، طغيان رودها ، ارتباط با آبهاي زيرزميني يا ... تامين مي شود . اين اراضي به طور متناوب و يا در سراسر سال پوشيده از آب هستند . برخي از اراضي مرطوب در تمام سال زير آب هستند و برخي ديگر در مدتي از سال آب دارند و سپس ناپديد مي شوند تا زماني كه دوباره آب ، آنها را بپوشاند .

خطوط ساحلي :

خطوط ساحلي به محل تلاقي اقيانوس ها و درياها با ساحل گفته مي شد . چون اين نواحي در مرز بين آبها وخشكي قرارا دارند داراي تغييرات ناگهاني و شديد مي باشند و گياهان جانوراني كه اين نواحي را به عنوان مسكن برگزيده اند سازگاريهاي بسيار جالبي پيدا كرده اند . اين موجودات بايد توانايي زيست در خشكي و در آب را داشته باشند همچنين نسبت به مقادي نمك فراوان آبهاي درياها و اقيانوس ها سازگار باشند .

اقيانوس هاي معتدله :

اقيانوس ها كه سه چهارم سطح كره زمين را پوشانده اند در عين وسعت و گستردگي متنوع نيز هستند . درياهاي آزاد (درياهايي كه به اقيانوس ها راه دارند) دنياهايي شگفت انگيز و سرشار از موجودات خارق العاده كه بسياري از آنها هنوز ناشناخته مانده اند . اين اكو سيستمها كه دنياهايي از آب شور هستند زنجيره غذايي بسيار پيچيده اي دارند  انواع گياهان جانوراني كه در آنها زندگي مي كنند با شرايط غيرعادي و بحراني آنها سازش يافته اند . اقيانوس ها ، خانه كوچكترين پلانكتون ها تا بزرگترين موجود زنده جهان ، يعني وال آبي ، مي باشند .

اقيانوس هاي حاره :

جالب توجه ترين و جذابترين ويژگي اقيانوس هاي حاره ، صخره هاي مرجاني زيبا و ظريف آنها مي باشند . صخره ها يا جزاير مرجاني ، اجتماعي از مرجانها و چندين هزار موجود زنده كه همراه باهم در آنها زندگي مي كنند مي باشند . يك جزيره مرجاني اگر چه مثل يك توده مرده زير آب به نظر مي رسد ولي كاملا زنده و سرشار از حيات و تكاپوي زندگي است . جزاير مرجاني با آهستگي زيادي در طول زمان رشد مي كنند در واقع حدود 100 سال طول مي كشد تا جزيره مرجاني به اندازه يك اينچ بزرگ شود .متاسفانه امروز تهديدات فراواني عليه جزاير مرجاني وجود دارد .ماهيگيري هاي غير اصولي و نا صحيح (با استفاده از سيانيد و ديناميتها) و آلودگي ها از جمله خطراتي هستند كه اين زيستگاه هاي زيبا را به شدت تهديد مي كنند .

اراضي مرطوب و اكو سيستمها

اكنون ، همانطور كه گفته شد . به اهميت حياتي و غير قابل انكار اراضي مرطوب كه از جمله اكوسيستمهاي آب شيرين هستند مي پردازيم .

اراضي مرطوب توانايي ويژه اي دارند كه باعث مي شود بتوانند مثل يك اسفنج عمل كنند بدين طريق از طغيان آب  بروز سيل جلوگيري نمايند . به اين صورت اراضي مرطوب ، سطح آب رودخانه ها را در حد طبيعي نگه مي دارند . اين  نواحي ، آب را در هنگام طوفان و بارندگي هاي شديد و هر زمان ديگري كه سطوح آب بالا مي آيد جذب مي كنند وهنگامي ك سطح آب پايين مي آيد ايه آب را به تدريج آزاد مي كنند تا سطح آب به حالت طبيعي باز گردد . با اين كار ، اراضي مرطوب مواد گياهي را نيز به درون رودخانه ها آزاد مي كنندكه اين مساله به تغذيه ماهيان رودخانه ها كمك مي كند . اراضي مرطوب با احيا  تجديد حيات رودها و اكو سيستمهاي اطراف آنها اثر دخالت هاي انسان در طبيعت و عدم توازن هاي حاصل از آن را كاهش مي دهند .

بر اين اساس اين نواحي براي سلامت تمامي زيستگاهها و اكو سيستمهاي ديگر و براي حيات وحش و انسان ها در هرجايي ضروري و حياتي هستند . اين نواحي اكو سيستمهايي غير وابسته و بي تاثير در ساير اكو سيستمها نيستند بلكه اثر مستقيم در بهبود بخشيدن به آنهادارند . از اين جهت اراضي مرطوب به كليه ها در بدن شبيه شده اند و اين كليه ها هر دو جريان آب را كنترل مي كنند و آن را در حد طبيعي نگه مي دارند  هر دونقش تصفيه كنندگي و پاك كننده و محيط را دارند . در واقع اراضي مرطوب ، كليه هاي پيكر زمين هستند .

كنترل فرسايش

با نگاه كردن به دلتاها يا تصاوير آنها مشخص مي شود كه رودها مقادير زيادي از رسوبات را به داخل اقيانوس هاي ته نشين مي كنند . رسوبات از خاكهاي سطحي كه فرسايش يافته و شسته شده اند حاصل مي گردند.گياهاني كه به صورت بيرون آمده از آبهاي سطح اراضي مرطوب هستند(گياهاني ه ريشه هاي آنها به طور محكم در اعماق گل و لاي فروم رفته اند ولي ساقه هاي آنها بلند شده و بيرون از آب آمده اند) توانايي زيادي در كاهش فشار جريان آب دارند .

به اين ترتيب آنها با نيروهاي فرسايش دهنده آبهاي جاري مقابله مي كنند و فرسايش خاكها را كاهش مي دهند . كنترل فرسايش در مناطق آبي اعلب نتيجه رويش گياهان اراضي مرطوب است .