طرح  راه اندازي DATA CENTER در ايران

Data Center چيست ؟

تا قبل از دهه 90 استفاده از اينترنت برای مردم عادی به سادگی امكانپذير نبود، چرا كه استفاده از امكانات اينترنت نياز به دانش خاصی داشت. محيط خط فرماني(Command Line) و ساختار غير گرافيكی اينترنت سبب شده بود كه كاربران عادی علاقه چندانی به استفاده از اينترنت نداشته باشند.

همچنين با زياد شدن كاربران و بالا رفتن حجم مستندات، و نيز سادگی انتشار اطلاعات در اينترنت، مفاهيم تجاری نيز وارد عرصه اينترنت شدند. شركت1740; تجاری نياز به سرورهايی داشتند كه اين امكان را به آنها بدهد كه به سادگی و با سرعت بتوانند اطلاعات خود را در اختيار مشتريان و كاربران خود قرار دهند.

بالطبع اين امكان وجود نداشت كه هر شركت يا سازمانی كه قصد راهاندازی سايتهای اينترنتی را دارد، خود راساً اقدام به راه اندازی سرور خود كند، چرا كه با وجود كاربران زياد اين سايتها و حجم بالای ترافيك، نياز به اتصالهايی با سرعتهای بسيار بالا وجود داشت كه مسلما حتی در صورتی كه اين امكان از لحاظ عملی وجود داشته باشد، هزينه بالايی رامي طلبيد.

راه حلی كه برای اين مشكل به نظر رسيد، راهاندازی مراكز خاصی تحت عنوان Data Center يا مراكز داده‌ای بود. Data Center ها با در اختيار داشتن اتصالات پرسرعته‌ای به اينترنت، و همچنين در اختيار داشتن سرورهای قوی و متعدد، امكان راه اندازی سرورهای وب را برای عموم مردم ممكن ساختند.

شركتهای تجاری و مردم می توانستند با اجاره كردن فضای محدودی در اين سرورها، سايتهای وب خود را معرض ديد عموم قرار دهند. برخی شركتهای بزرگ نيز با توجه به نياز خود، اقدام به اجاره كردن يك سرور در مركز دادهای می‌كردند و آن را از راه دور با ابزارهای خاص كنترل میكردند.

اكنون با توجه به رشد سريع اينترنت، روز به روز به تعداد Data Center ها اضافه میشود به طوری كه در حال حاضر در اكثر كشورهای پيشرفته اين مراكز وجود دارند. تمركز اين مراكز بخصوص در كشور امريكا بسيار زياد است. دليل آن ارزان بودن نرخ اتصال به اينترنت و همچنين در دسترس بودن سرعت‌های بالا میباشد.

برخی از اين Data Center از طريق خطوط مختلف فيبرنوری، پهنای باندی بيش از 4Gbps را در اختيار دارند و تعداد سرورهای اين Data Center معمولا بيش از 1000 است كه بر اساس مشخصات به متقاضيان اجاره داده می شود.

پارامترهای زيادی در قيمت اجاره ماهانه يك سرور تاثيرگذار است كه میتوان به سرعت CPU، مقدار حافظه RAM و اندازه Hard Disk ، حداكثر ترافيكی كه ماهانه در اختيار هر سرور قرار میگيرد، سيستم عامل سرور و همچنين سابقه مركز دادهای بستگی دارد.

 مشخصات يك Data Center

Data Centerهای متفاوتی در نقاط دنيا وجود دارد كه با توجه به نياز و همچنين شرايط منطقه‌ای طراحی و ساخته شده‌اند. استاندارد خاصی برای يك Data Center وجود ندارد اما در اينجا سعی شده است به برخی از مشخصات عمومی يك مركز داده‌ای اشاره شود.

در اختيار داشتن اتصالات مختلف به اينترنت از طريق ISP و ICPهای مختلف:

به طور معمول يك Data Center برای اتصال به اينترنت از چندين اتصال مختلف استفاده می‌كند تا در صورتی كه هر يك از اتصالات به دليلی از كار افتادند، در سرويس‌دهی مركز وقفه‌ای پيش نيايد. برخی از Data Center معروف با بيش از 12 اتصال مختلف به اينترنت متصلند.

وجود سيستم قدرت پشتيبان:

يكی از مهم‌ترين مسائل در Data Center سرويس‌دهی بدون وقفه به مشتريان می‌باشد. با توجه به امكان قطع برق به دلايل مختلف همچون حوادث غيرمترقبه يا جنگ، نياز به سيستم برق پشتيبان ضروری است. معمولاً Data Centerهای بزرگ از UPS های مخصوصی استفاده می‌كنند كه امكان سرويسدهی به بيش از 100 كامپيوتر را دارند. علاوه بر سيستم UPS، ژنراتورهای قوی نيز در مركز داده‌ای وجود دارد تا در صورت قطع بلندمدت برق، سرويس‌دهی بدون وقفه انجام شود.

وجود سرورهای متعدد:

هدف اصلی يك Data Center در اختيار گذاشتن سرورهای وب برای مشتريان است. سرورهای مورد استفاده با توجه به نياز و امكانات Data Center تعيين می‌شود. تنها تفاوت مهم، نوع سرورهای مورد استفاده توسط Data Center است. در Data Center ها از دو نوع سرور استفاده می‌شود: سرورهای Rackmount و يا سرورهای Desktop. با توجه به حجم كم سرورهای Rackmount اين امكان برای مركز داده‌ای فراهم می‌شود كه در فضايی كوچك، تعداد زيادی سرور قرار گيرد. اما مسئله مهم در اين نوع سرورها، قيمت بالای اين سرورها نسبت به سرورهای Desktop است. علاوه بر اين امكان ارتقاء سرورهای Rack Mount تنها به مقدار اندك امكان‌پذير است. با توجه به اين موضوع اكثر Data Center از سرورهای Desktop استفاده می‌كنند.

مشخصات فيزيكی:

با توجه به اين نكته كه اكثر سرورهای وب از نوع Desktop هستند، ساختمان‌های مراكز داده‌ای اكثرا با سقف‌های بلند ساخته می‌شوند كه علاوه بر تهويه هوا، امكان قرار دادن سرورهای بيشتر را می‌دهند. همچنين در تمامی Data Centerها، مسيرهايی برای گذراندن كابل‌های شبكه و همچنين كابل‌های برق وجود دارد. علاوه بر اينها، وجود سيستم تهويه قوی برای پايين نگاه داشتن دمای سرورها ضروری می‌باشد. البته مشخصاتی همچون وجود سقف كاذب، كف كاذب و همچنين سيستم اطفاء حريق در برخی موارد توصيه شده است.

مسئله مهم در Data Centerها، امكان استفاده متقاضيان از سرورهای Data Center می‌باشد كه در اين بخش به آن می‌پردازيم.

نحوه در اختيار گرفتن يك سرور وب:

پس از اينكه متقاضی سرور، با شرايط قراردادی كه Data Center مفاد آن را تنظيم كرده موافقت كرد، يك سرور در اختيار وی گذاشته می‌شود. بسته به نوع قرارداد سرور می‌تواند تنها شامل سيستم عامل و يا نرم‌افزارهای كمكی همچون نرم‌افزارهای FTP و يا Control Panel سايت باشد. در صورتی كه اين نرم‌افزارها بر روی سرور نصب نشده باشد، متقاضی خود بايد اين نرم‌افزارها را نصب كند. متقاضی اكثرا از طريق Remote terminalها و يا نرم‌افزارهای خاصی مانند PCAnywere سرور خود را از راه دور كنترل می‌كند. پس از نصب و تنظيمات نرم‌افزاری، سرور آماده سرويسدهی می‌شود و بر حسب نياز متقاضی استفاده می‌شود.

نكته قابل توجه، كنترل سرورها توسط متقاضی از راه دور است. با توجه به اين موضوع مسئوليت كليه مسائل و مشكلات سرور از جمله از كار افتادن سرويس‌ها و نرم‌افزارها و يا حملات هكری به عهده متقاضی می‌باشد.

البته در شرايط خاص و پرداخت مبالغ معين متقاضی می‌تواند از خدمات Data Center استفاده كند.

هرچند در شرايط بحرانی همچون حملات گسترده كه منجر به از كار افتادن تمامی سرورها شود، معمولا Data Center برای سرويسدهی به تمامی سرورها به مشكل برخورد می‌كنند كه در اين صورت طبق اولويت‌های خود اقدام به رفع مشكل می‌كنند.

آيا امكان راه‌اندازی چنين مركزی در ايران وجود دارد؟ اين سوالی است كه در بخش بعد به آن می‌پردازم.

ضرورت راه‌اندازی Data Center در ايران

شركت‌های ايرانی از روش‌های متفاوتی برای راه‌اندازی سايت‌های خود استفاده می‌كنند. برخی از امكانات ISP های داخلی استفاده می‌كنند. اين روش عليرغم اين كه امكان پشتيبانی مناسبی را برای مدير سايت فراهم می‌كند، اما از سوی ديگر به دليل پايين بودن پهنای باند ISP های ايرانی و همچنين نامتقارن بودن اتصالات (پايين‌تر بودن پهنای باند ارسال نسبت به دريافت) و همچنين بالا بودن ترافيك در برخی ساعات خاص، عملا باعث كندشدن سايت می‌شود.

روش ديگر، استفاده از امكانات شركت‌های خارجی است كه به روش‌های مختلفی انجام می‌پذيرد، اين روش‌ها علاوه بر بالا بردن هزينه‌ها، مشكلات خاصی را برای سايت‌های ايرانی به وجود آورده است كه از مهمترين آنها می توان به مسائل امنيتی اشاره كرد كه برای مدتی بزرگترين دغدغه مديران سايتهای ايرانی بود.

همه راه‌حل‌هايی كه برای راه‌اندازی سايت‌های ايرانی مورد بررسی قرار گرفت، دارای مشكلاتی بودند. البته مشكلاتی كه در فصل قبل به آنها پرداختم، تنها مربوط به كاربران ايرانی اين سرويس‌ها بود ولی راه‌حل‌های قبلی هزينه‌هايی را هم به شركت مخابرات به عنوان بزرگترين ارائه دهنده خدمات اينترنت در ايران وارد می‌كند كه در بخش‌های بعد به آن اشاره می‌شود.

منبع: اينترنت